Hlavné menu:
Artykuly
Instytucja obrony koniecznej w zastosowaniu chwytów samoobrony...
Zgodnie z art. 25 § 1 k.k. nie popełnia przestępstwa, kto w obronie koniecznej odpiera bezpośredni, bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro chronione prawem. Działanie w obronie koniecznej jest działaniem prawnym. Dla stwierdzenia, że istniała dopuszczalność zastosowania obrony koniecznej w konkretnym stanie faktycznym, muszą być spełnione następujące warunki:
1) istnienie zamachu ( zamach polega na działaniu lub zaniechaniu zagrażającym dobru chronionemu prawem );
2) bezpośredniość zamachu ( zamach musi być bezpośredni, tzn. gdy istnieje wysoki stopień prawdopodobieństwa, że zagrożone atakiem dobro zostanie zaatakowane natychmiast w najbliższej chwili. Oczywiście nie oznacza to, że osoba zaatakowana musi czekać do ostatniego momentu. Zamach jest bezpośredni przez cały czas trwania zagrożenia i przez cały czas osoba atakowana może stosować obronę konieczną.);
3) bezprawność zamachu (bezprawność zamachu oznacza, iż zamach sprawcy musi naruszać normy prawne, musi być zgodne z obowiązującym prawem. Dla przyjęcia bezprawności zamachu nie ma znaczenia, jakie normy sprawca narusza, nie musi to być naruszenie norm prawa karnego, wystarczy naruszenie jakiegokolwiek przepisu, np. prawa cywilnego, prawa administracyjnego);
4) sposób obrony jest współmierna do niebezpieczeństwa zamachu tzn. broniący się stosuje środki i metody technicznie i społecznie konieczne dla odparcia zamachu ( obrona przed zamachem musi być konieczna tzn. broniący się może używać tylko sposobów i środków koniecznych do odparcia zamachu. Broniący nie musi wybierać sposobu obrony, może on odeprzeć zamach wszelkimi dostępnymi w konkretnej sytuacji środkami obrony. Jednakże sposób obrony powinien być współmierny do niebezpieczeństwa zamachu. Oznacza to, iż osoba zaatakowana nie powinna naruszać dobra napastnika w dużo większym stopniu niż jest to konieczne.).
Zamach może być zastosowany wyłącznie przez człowieka, ponieważ tylko jego zachowanie może być rozpatrywane w kategoriach zgodności lub niezgodności z prawem.
Nie jest działaniem w obronie koniecznej stosowanie pewnych stałych zabezpieczeń przed ewentualnymi zamachami, np. podłączenie prądu do ramy okiennej, umieszczenie nabojów w pistolecie, ponieważ brak jest tu elementu bezpośredniości zamachu.
W art. 25 § 2 i § 3 k.k. ustaw reguluje sytuacje, w których następuje przekroczenie granicy obrony koniecznej(tzw. EKSCES):
- eksces intensywny polega w szczególności na zastosowaniu sposobu obrony niewspółmiernej do niebezpieczeństwa zamachu, jak również gdy występuje znaczna dysproporcja dóbr.
- eksces ekstensywny polega na złej korelacji czasowej ( niewspółczesności ) użytej obrony i zamachu, przeciw któremu jest kierowana, działania obronne zostały podjęte za wcześnie lub za późno.
Natomiast w art. 25 § 3 k.k. wprowadzono możliwość zastosowania instytucji przekroczenia granic obrony koniecznej w sytuacji, w której przekroczenie to było wynikiem strachu lub wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami. Zastosowanie tej instytucji następuje ze względu na stan psychiczny osoby zaatakowanej. Jednakże stan ten musi być usprawiedliwiony okolicznościami np. zaskoczenie, liczba napastników ciemno, odludne miejsce.
Konsekwencją uznania przez sąd przekroczenia granic obrony koniecznej jest zastosowanie instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary lub odstąpienie od jej wymierzenia.